Sóng Nước Xô Trôi Hết Anh Hùng - Vũ Thế Thành

 

Sóng nước xô trôi hết anh hùng

Tôi đọc truyện Tam Quốc của La Quán Trung từ hồi tiểu học. Cũng theo trào lưu… tiểu thuyết, tôi chẳng ưa gì Tào Tháo.

Vũ Thế Thành

 

Tôi còn nhớ trong bản dịch Tử Vi Lang tôi đọc hồi nhỏ, có một tình tiết về Thái Diệm làm tôi ngần ngại khi gọi Tào Tháo là gian hùng.

Thái Diệm là con gái của danh sĩ Thái Ung. Thời loạn lạc, nàng bị quân phương Bắc bắt về đất Phiên, phải lấy người xứ ấy, sanh được hai con. Nàng nhớ quê, làm ra 18 khúc kèn rợ Hồ, truyền về Trung Nguyên. Tào Tháo vốn chơi thân với Thái Ung, cha của Thái Diệm, nghe được những bản nhạc này, thấy động lòng, bèn cho người đem ngàn vàng chuộc Thái Diệm về Hán. Rồi gả cho Đổng Kỳ, một viên quan, làm chính thê.

Lúc Tào Tháo đang trên đường đánh Lưu Bị ở Hán Trung, chợt nhớ bạn cũ (khi đó đã mất), ông ghé qua nhà Thái Diệm. Tào Tháo nhìn thấy vách nhà có treo một tấm bìa, ghi bài văn bia có tám chữ do cha nàng viết, không hiểu nghĩa, rồi cùng Dương Tu giải được câu đố chữ ấy.

Tam Quốc chí diễn nghĩa của La Quán Trung đã nói về ứng xử của Tào Tháo với Thái Diệm như thế. Đây chính là điều làm tôi dai dẳng thắc mắc về con người thật của Tào Tháo. Nay rảnh rỗi, tôi đọc lại để tìm hiểu một phần sự thật.

Tam Quốc chí của La Quán Trung chỉ là tiểu thuyết lịch sử, hư cấu quá nhiều. Tôi lục tìm trong bộ Tam Quốc chí của Trần Thọ (được xem là chính sử). Tuy nhiên, bộ sách này chỉ ghi chép về các sự kiện lịch sử, nhân vật quân sự, chính trị nổi bật thuộc ba nhà Ngụy, Thục, Ngô. Có nhắc đến Thái Ung, nhưng với Thái Diệm thì không.

Đành tìm trên mạng, thì câu chuyện về Thái Diệm có nhắc đến trong bộ sử Hậu Hán thư, phần Liệt Nữ truyện do Phạm Diệp biên soạn. Tôi lại nhờ bạn Google tìm nguyên văn tiếng Hán, và dịch luôn giùm sang tiếng Việt. hậu Hán thư viết như sau:

Trích: “Tào Tháo vốn dĩ giao hảo tốt với Thái Ung, đau lòng vì bạn không có người nối dõi, bèn sai sứ giả đem vàng ngọc sang chuộc bà về…” (hết trích)

Ngoài ra, Hậu Hán thư còn đề cập đến hai chuyện nữa liên quan đến cách Tào Tháo ứng xử với nàng Thái Diệm thế nào.

Chuyện thứ nhất, sau khi tái giá, Đổng Tự phạm pháp và phải tội chết. Hậu Hán thư viết:

Trích: “ Đổng Tự làm chức Truân điền Đô úy, phạm pháp đáng tội chết, Văn Cơ bèn đến chỗ Tào Tháo để cầu xin. Lúc ấy, các quan công khanh, danh sĩ và sứ giả phương xa đang ngồi đầy cả nhà. Tào Tháo nói với quan khách rằng: “Con gái của Thái Bác Giai (tức Thái Ung) đang ở bên ngoài, nay ta cho các khanh cùng gặp.”

Đến khi Văn Cơ bước vào, tóc tai rũ rượi, đi chân đất, dập đầu tạ tội. Lời lẽ của bà vô cùng rõ ràng, sắc sảo, ý tứ lại hết sức đau thương, ai oán, khiến mọi người có mặt đều phải thay đổi sắc mặt. Tào Tháo nói: “Ta quả thực rất thương xót cho nàng, nhưng văn thư kết tội đã gửi đi rồi, biết làm thế nào?”

Văn Cơ đáp: “Minh công có vạn thớt ngựa chiến trong chuồng, dũng sĩ nhiều như rừng, sá gì một thớt ngựa chân nhanh mà không chịu cứu lấy một mạng người đang kề bờ vực cái chết!” Tào Tháo cảm động trước lời nói ấy, liền sai người thúc ngựa đuổi theo thu hồi văn thư và tha tội cho Đổng Tự” (hết trích)

Chuyện thứ hai, ngay sau khi tha tội cho Đổng Tự, Tào Tháo đã có cuộc trò chuyện với Thái Diệm về di sản của cha bà:

Trích:  “Tào Tháo nhân đó hỏi rằng: “Nghe nói nhà phu nhân trước đây có rất nhiều sách cổ, nàng còn có thể ghi nhớ được không?” Văn Cơ đáp: “Trước đây người cha quá cố để lại cho thiếp hơn bốn nghìn quyển sách, nhưng qua thời kỳ lưu lạc loạn lạc, chẳng còn giữ được quyển nào. Nay những gì thiếp còn thuộc lòng và nhớ được, chỉ vừa vặn hơn bốn trăm bài mà thôi.

Tào Tháo bảo: “Nay ta sẽ cấp cho nàng mười người thị sử để chép lại theo lời nàng đọc.” Văn Cơ từ chối: “Thiếp nghe nói nam nữ có khác biệt, theo lễ không thể trực tiếp truyền thụ. Xin hãy cấp cho thiếp giấy mực, thiếp xin viết bằng cả chữ chân lẫn chữ thảo theo lệnh. Sau đó, bà tự tay viết lại rồi gửi lên, bài vở không hề có một lỗi sai sót nào” (hết trích)

Như vậy, sự việc Tào Tháo đối xử chu đáo và cứu Thái Diệm là có thật trong lịch sử, và được ghi nhận trong bộ sử Hậu Hán Thư của Phạm Diệp. Tào Tháo nể tình bạn cũ cứu giúp Thái Diệm, lại trọng dụng tài năng của Thái Diệm để cứu vãn sách cổ thất lạc trong chiến tranh.

Việc Tào Tháo giết người nhà Lã Bá Sa cũng có nhiều dị bản trong sử liệu, và câu chuyện trong Tam Quốc diễn nghĩa khác khá xa những ghi chép được các sử gia đời sau dẫn lại

Một người như Tào Tháo, so với Lưu Bị và Tôn Quyền thì thế nào?

Bia miệng ngàn đời cho rằng Tào Tháo là kẻ gian hùng. Đó là nhìn qua tiểu thuyết hư cấu của La Quán Trung. Có khác gì bao chuyện thời nay, tôn vinh thần tượng, miệt thị đối phương. Nghĩ cho cùng, người đời nhiều khi đánh giá một nhân vật lịch sử chỉ qua những câu chuyện tuyên truyền về người đó.

Nhâm nhi ly rượu, luận cổ suy kim, mỉm cười với những chiêu trò “lật sử” thời thế. Tôi chợt nhớ bài thơ Lâm Giang Tiên của Dương Thận (bản dịch Lê Thanh Dũng):

“Trường giang cuồn cuộn chảy về đông

Sóng nước xô trôi hết anh hùng

Phải trái được thua đều xoá sạch

Non xanh vẫn còn đó

Hoàng hôn đỏ bao lần…”

Vũ Thế Thành