Đồng phục
Năm lên lớp đệ thất (lớp 6 bây
giờ), tôi học ở một trường Bán Công mới mở được hai niên khóa. Cha mẹ
nghèo, học trò không phải mặc đồng phục, cứ có gì mặc nấy. Hồi
đó có nhiều anh chị học xong lớp nhất phải ở nhà, bây giờ học lại lớp
đệ thất nên lớp học đủ mọi lứa tuổi, đủ loại y phục. Cũng vui.
Huyền Chiêu
“Trang phục giáo viên khi lên lớp: “Y phục xứng kỳ đức” (nguồn:
giaoduc.edu.vn)
Nghỉ hè xong, vào lớp đệ lục, có thầy hiệu trưởng mới đổi
về. Thầy người Huế, đứng tuổi, hiền lành nhưng rất đạo mạo. Nhìn đám học
trò huyện nghèo, cao thấp đủ cỡ, quần áo luộm thuộm đủ màu, thầy ra lệnh: tháng
sau học sinh phải đồng phục khi đến trường. Nam quần xanh áo trắng. nữ áo
dài trắng quần trắng. Hồi đó học trò sợ thầy lắm, huống gì là thầy hiệu
trưởng nên học trò răm rắp tuân lệnh. Hôm ấy, thứ hai đầu tuần,
chúng tôi thẹn thùng e ấp với tà áo dài vải phin trắng. Nhìn sang
phía con trai, thấy hình như mấy anh có vẻ sạch sẽ, đẹp trai hơn trước với
chiếc áo sơ mi trắng tinh.
Từ đó lớp học nghiêm chỉnh và sang trọng hẳn. Thầy giáo trung
học cũng khác với thầy giáo làng những năm tiểu học. So với thuở suốt năm chỉ ê a với mỗi một ông thầy
già, hom hem và áo quần nhếch nhác. thầy giáo bậc trung học thật trẻ trung , kiến
thức mới mẻ và luôn mang vào lớp một làn gió mới . Có thầy nói tiếng Huế,
thầy giọng Quảng thầy tiếng Bắc. Có thầy mang gương cận thị trông thật trí
thức, có thầy đầu chải Briantine láng mướt, tóc chải “ bóp tango”, có thầy mặc
áo xanh da trời, thầy mặc áo ca rô, thầy mặc quần ống túm siêu thời
trang thuở ấy. Chúng tôi vừa học vừa ngắm nghía thầy với lòng ngưởng mộ , lòng
thầm mong mình học giỏi, thi đậu để một ngày nào cũng được đẹp đẽ cao sang như
thầy.
Lên đệ nhị cấp tôi học ở một trường Nữ.
Ngoài các thầy giáo dạy toán, lý, các cô thường dạy Việt văn,
Anh Văn, Pháp Văn… Đã bắt đầu lớn nên chúng tôi hay ngắm nghía các cô.
Khi các cô bước vào lớp chúng tôi luôn nhìn xem hôm nay cô mặc áo
dài màu gì, Thời đó đã xuất hiện kiểu áo dài hở cổ do bà Ngô Đình Nhu lăng xê mốt.
Nhưng các cô giáo không dám mặc kiểu ấy đến trường. các cô luôn nhu mì,
đoan trang trong chiếc áo dài kín cổ. Tôi vẫn cho rằng, tuổi
trẻ phải có thần tượng. Thật hạnh phúc cho tuổi học trò khi thầy là hình mẫu của
kiến thức, tư cách, cô là vẻ đẹp của phụ nữ Việt, tinh tế và nết na.
Thời đó chỉ có học trò phải mặc đồng phục còn thầy cô
thì hoàn toàn tự do. Tự do trong suy nghĩ, trong cách giảng dạy, tự do trong
cách ăn mặc.Thầy cô xuất hiện trong sân trường một cách tự tin, phóng
khoáng và đầy cá tính.
Biến cố 75. một sự thay đổi hoàn toàn đã xãy ra. Ở đây tôi
không bàn về nội dung giảng dạy. Tôi chỉ nói về bộ mặt bên ngoài của nhà
trường. Chiếc áo dài đủ màu sắc của các cô giáo và chiếc áo dài trắng đồng phục
của nữ sinh đã phải cất giấu vì chúng đã trở thành biểu
tượng của sự xa hoa, đặc tính của xã hội tư bản.
Tiệm uốn tóc biến mất, tiệm nhuộm mọc lên. Những
chiếc quần trắng, những chiếc áo màu được mang đi nhuộm đen để tiện
cho công việc lao động và để chứng minh rằng mình đã thấm nhuần tư
tưởng “lao động là vinh quang”
Học trò lại trở về thuở có gì mặc nấy. các cô giáo mặc
quần đen, áo bà ba, hay sơ mi đi dạy.
Ngoài giờ đến trường các thầy cô phải soạn giáo án, họp tổ
chuyên môn, nuôi heo, trồng rau. Tôi biết có nhiều thầy cô
không có thì giờ hay sở thích đọc báo, đọc sách nghiên cứu, đọc
sách văn học.
Năm này qua năm khác họ chỉ đọc một quyển sách duy nhất,
đó là quyển sách giáo khoa.
Cái đói bao trùm cuộc sống, thầy trò chỉ lo nghĩ
đến cái ăn không hề quan tâm đến cái mặc.
Sau khi liên Xô và Đông Âu sụp đổ., khi môn tiếng Nga trong
nhà trường được thay bằng môn tiếng Anh thì bổng dưng ngành giáo dục
phục hồi đồng phục cho học sinh và các cô giáo phải mặc áo dài.
Trong chợ , hàng vải bắt đầu treo những xấp vải
thêu kim tuyến. Ngày lễ nhà giáo, cô giáo được học sinh tặng
nhiều xấp vải áo dài.
Áo dài được phục hồi danh dự, không còn là tội phạm
xa hoa, tiểu tư sản.
Thời thế đổi thay. Chiếc áo dài bổng trở thành biểu tượng
quê hương:
Khắp mọi miền đất nước, từ Nam chí Bắc, trên TV, trên sân khấu
nhà trường , tà áo dài tung bay hân hoan, ngây ngất:
“Tà áo em
bay bay bay bay trong gió nhẹ nhàng
Tà áo em bay bay bay bay trên phố dịu dàng
Áo bay trên đường như mây xuống phố
Áo tung sân trường tựa cánh chim câu
Đẹp biết
bao quê hương cho ta chiếc áo nhiệm màu
Dù ở đâu Paris, London hay ở những miền xa
Thoáng thấy áo dài bay trên đường phố
Sẽ thấy tâm hồn quê hương ở đó, em ơi”
(Một Thoáng Quê Hương. Từ Huy, Thanh Tùng)
Các tiệm nhuộm đen biến mất hồi nào không ai hay. Một nghề mới
hình thành : nghề thiết kế thời trang. Rồi áo dài ba vạt, áo dài hở ngực,
áo dài xuyên thấu… muôn hình vạn trạng ra đời.
Các trường học hào phóng bỏ tiền ra sắm đồng phục áo dài. cho
tất cả các cô giáo.
Trong những ngày thứ hai đầu tuần, trong những ngày lễ các
cô giáo đồng loạt xuất hiện trong bộ đồng phục, trông họ
giống nhau như những bông cúc vạn thọ.
Tôi vẫn nghĩ, nhân viên trong sân bay, trong khách sạn, trong
nhà hàng, trong ngân hàng… họ cần mặc đồng phục vì trong chổ đông người, mọi
người cần nhận ra ai là người phục vụ. Nhưng trong sân trường, học trò đều
nhận ra thầy cô của mình, thầy cô không phải là người
phục vụ và họ cũng không có bổn phận biểủ dương lực lượng như ngành cảnh sát,
quân đội... Đồng phục cho cô giáo làm giảm đi ý nghĩa của
vai trò rất đặc biệt của người làm công việc giảng dạy.
Thầy, cô , ngoài kiến thức chuyên môn, họ còn phải
là những con người có tính cách riêng, đẹp như những bông hoa có
màu sắc khác nhau.
Thật buồn nếu thầy, cô giáo trông giống như
những robot được sản xuất hàng loạt.
Huyền Chiêu

No comments:
Post a Comment