Kiếm Hiệp Feuilleton – Ký Ức Một Thế
Hệ
Đây là bài mở đầu cho loạt bài
“mượn kiếm hiệp Kim Dung để nói chuyện đời”, mà sẽ nói lai rai cả năm, viết tùy
cơn hửng, không định kỳ gì cả.
Vũ Thế Thành
Truyện kiếm hiệp đầu tiên tôi đọc
feuilleton, không phải là kiếm hiệp Kim Dung, mà là “Lệnh xé xác” của Lã Phi
Khanh (hình như đăng trên nhật báo Tia Sáng).Truyện này không có gì hay ho lắm,
chỉ toàn tung chưởng sấm sét, hoang đường, nhưng nghiện chữ thì cái gì cũng đọc,
kể cả tin tức thời sự.
Nhờ đọc báo dạo ở mấy tiệm hớt
tóc, mà tôi biết đến kiếm hiệp Kim Dung. Hồi đó báo chí trong nước bắt đầu khởi
đăng “Tiếu ngạo giang hồ”, sau đó là Lộc Đỉnh Ký, kéo dài cả 4-5 năm. Còn các bộ
truyện khác của Kim Dung như Anh hùng xạ điêu, Thần điêu đại hiệp, Cô gái Đồ
Long, Thiên Long bát bộ… thì tôi thuê truyện về đọc.
Nhựt báo ở Sài Gòn hồi đó ra buổi
chiều, chứ không sáng sớm như bây giờ, khoảng bốn giờ chiều là báo đã lên sạp.
Tan sở, nhiều người bu vào sạp báo, đa số là những con nghiện feuilleton kiếm
hiệp. Một thằng nhóc như tôi không có cửa để đọc báo chùa tại sạp báo. Vì sao?
Đọc báo ở sạp phải trả phí, dĩ nhiên thấp hơn nhiều so với giá mua báo. Chủ báo
rên quá trời, vì trưa hôm sau báo bán không hết trả về kho, nhưng làm gì được
nhau? Đọc báo ở tiệm hớt tóc thì chậm lại một chút, vì phải chờ tới phiên mình.
Feuilleton kiếm hiệp, mỗi bài chỉ
cỡ 1.200 chữ, đọc không quá 5 phút là xong. Đó là đọc “tiếc nuối”, đọc đi đọc lại
2 lần. Nghĩ coi! Đang hồi gay cấn mà đụng phải hai chữ ba trợn trong ngoặc
đơn…“còn tiếp” thì ấm ức cỡ nào. Đành chờ đợi hôm sau…
Đọc kiếm hiệp Kim Dung, bạn có thể
thích bộ truyện này, nhân vật nọ, nhưng để đi tới đỉnh cao nghệ thuật viết truyện
kiếm hiệp lại là chuyện khác. Khi đọc xong Lộc Đỉnh Ký, tôi đoán, bút lực của
Kim Dung đã lên tới đỉnh cao, ông sẽ không thể viết được nữa. Nếu trong Tiếu ngạo
giang hồ, ông đã để chính tà lẫn lộn – trong chính có tà, trong tà có
chính, thể hiện qua khúc ca “Tiếu ngạo giang hồ”. Thì trong Lộc Đỉnh Ký,
tất cả bộ mặt của xã hội, đen – trắng – xám, ông nhét hết vào trong một
con người – tên nhãi ranh Vi Tiểu Bảo.
Đúng vậy! Sau Lộc Đỉnh Ký, Kim
Dung lui về nhuận sắc lại các tác phẩm của mình. Viết theo kiểu feuilleton
(đăng báo từng kỳ), nên dễ sơ sót về logic, nhân vật, hoặc cốt truyện. Chẳng hạn
trong Tiếu ngạo giang hồ, bản feuilleton có chi tiết về bí kíp Quỳ Hoa Bảo Điển
do một cặp vợ chồng sáng tạo ra, dĩ nhiên là không cần phải thiến để luyện tập.
Kim Dung đã quên khuấy tình tiết này, nên phần sau ông tỉnh bơ cho rằng, để luyện
Tịch tà kiếm phổ (một phần của Quỳ Hoa Bảo Điển), người luyện cần phải thiến.
Trong bản nhuận sắc, Kim Dung đã bỏ đi tình tiết Quỳ hoa bảo điển do một cặp vợ
chồng tạo ra.
Nhưng có một nhuận sắc mà Kim
Dung làm đã làm tôi… lùng bùng. Đó là ông sửa tên một số nhân vật, chẳng hạn
Triệu Minh thành Triệu Mẫn, Lý Mạc Thu thành Lý Mạc Sầu,… Việc ông sửa tên nhân
vật có thể do phát âm thuận tai với ngôn ngữ xứ ông, hoặc ý nghĩa của tên tương
xứng với cá tính nhân vật, hoặc giai thoại nào đó. Tôi mù tịt tiếng Hán nên
không dám xía vào. Có điều phiên âm qua tiếng Việt vẫn chưa lọt tai những độc
giả feuilleton một thời như tôi. Đến giờ
Các bản dịch sau này dựa trên bản
Kim Dung đã nhuận sắc lại, nên hợp lý hơn về nội dung. Bản dịch Việt ngữ sau
này của các dịch giả cũng trau chuốt hơn, và Việt hóa nhiều hơn so với bản dịch
chớp nhoáng feuilleton.
Dù sao, tôi vẫn thích bản dịch
feuilleton hơn, nhất là, qua ngòi bút chuyển ngữ đầy chất giang hồ của Hàn
Giang Nhạn.
Nói tới Hàn Giang Nhạn, tôi xin
liều mạng làm thợ vịn, “bắt quàng lạm họ” (theo nghĩa đen). Hàn Giang Nhạn là
ông thầy tôi, dạy tôi năm đệ thất (lớp 6 bây giờ). Ông tên thật là Bùi Xuân
Trang. Con ông là Bùi Thiếu X, học chung lớp với tôi. Ông không dạy tụi tôi môn
nào cả, mà là giám thị khối lớp đệ thất.
Công việc của giám thị khá nhàn
nhã: mỗi giờ ghé các lớp điểm danh. Sơ đồ lớp đã có sẵn, chỉ cần đếm đầu học
sinh điểm danh. Thông thường học sinh ngán thầy giám thị hơn thầy dạy, vì đó là
“đối tượng” tụi tôi phải đối phó với kỷ luật. Phiền nhất là phải mang giấy mời
phụ huynh đến trường “làm việc”. Nhưng thầy Trang quá hiền, chưa bao giờ nhắc
nhở bọn tôi điều gì. Có lẽ học sinh đệ thất vẫn còn khá ngoan, chưa đủ thời
gian thành…quỷ.
Thầy Trang dáng cao ráo, gầy,
lưng hơi khòm một chút. Ông ăn mặc như công chức thời Tây, lưng quần xắn cao,
trông rất lẩm cẩm… cù lần. Mặt mũi tươi cười khi bước vào lớp. Dĩ nhiên tươi cười
với thầy cô đang lên lớp, chứ không phải với bọn học sinh cắc ké. Thiệt tình,
lúc đó tụi tôi đâu biết mình đang đối diện với thứ dữ Hàn Giang Nhạn. Trong con
mắt bọn tôi, thầy giám thị Trang thật mờ nhạt, có thằng còn không nhớ tên ông
là gì.
Còn thằng con ông, học chung lớp,
dĩ nhiên bọn tôi nhớ chứ. Nó cao lêu khêu, cao còn hơn ba nó, lưng hơi khòm. Lại
còn ngồi bàn đầu, dãy giữa, đối diện với bàn thầy cô. Tụi tôi nhiều thằng chọc
ghẹo nó hơi quá, nhưng nó hiền, ít khi phản ứng. Nghe nói bây giờ nó đang ở Mỹ.
Vài bạn TL tìm cách liên lạc với nó, nhưng không thể. Hỏi thăm loay hoay thế
nào lại liên lạc được với ông anh lớn của nó (nếu còn sống, cũng gần chạm đến
tuổi 90). Hỏi thăm mới biết thêm nhiều chuyện ly kỳ quanh cuộc đời của Hàn
Giang Nhạn. Mà thôi, đó là chuyện không thể kiểm chứng, lại là chuyện riêng tư,
không tiện nói ra đây.
Sau này, tôi ngồi chuyện vãn với
“Ông thầy Việt Văn” mới biết, thầy Trang tốt nghiệp sư phạm từ hồi còn ngoài Bắc.
Vào Nam, thầy dịch nhiều bộ sách cho Bộ Giáo Dục. Nhưng dịch những bộ truyện kiếm
hiệp mới tạo dấu ấn cho sự nghiệp của thầy với bút danh Hàn Giang Nhạn. Hồi “dạy”
bọn tôi, thầy đã khá nổi tiếng, nhà trường thu xếp để thầy làm giám thị, công
việc nhàn nhã để có thời gian dịch thuật. Các thầy cô trong trường đều rất quý
mến và nể phục tài nghệ của Hàn Giang Nhạn, nên không có gì suy bì.
Trường TH Trần Lục nơi tôi học là
trường công lập. Làm giáo sư trường công không phải là chuyện dễ, sớm muộn sẽ
là công chức chính ngạch. Lương không phủ phê, nhưng dư sống, và được xã hội
kính trọng. Thầy Trang vì vậy không thể bỏ công việc ổn định, dù lúc đó kiếm ra
tiền khá bộn nhờ dịch feuilleton.
Có người nói, đọc truyện kiếm hiệp
Cổ Long hay hơn Kim Dung – Tùy khẩu vị mỗi người, không thể tranh cãi đúng sai.
Theo cái nhìn của tôi, Cổ Long phân tích tâm lý nhân vật có tính bài bản, học
thuật hơn. Tình tiết câu chuyện cũng biến hóa có mùi vị trinh thám phương Tây.
Trong khi kiếm hiệp Kim Dung, có
tính sử thi, bao gồm cả lịch sử, văn hóa, văn học, võ thuật, y thuật, nghệ thuật
ẩm thực, đan xen với mọi ngóc ngách nguồn gốc, lịch sử (mặc dù hư cấu không
ít). Phân tích tâm lý nhân vật một cách cảm xúc, ảnh hưởng bởi một nền luân lý
xã hội nhất định, ẩn nấp trong đó bóng dáng của văn dĩ tải đạo, chính tà phân
minh. Ai mắng tôi là đồ lạc hậu, không bắt kịp thời đại để phát triển thì tôi
chịu.
Với tôi, đọc Kim Dung không chỉ
là đọc truyện, mà là học cách nhận diện cái xám trong đời, cũng một phần giúp
tôi biết cách làm người, ít ra cũng ngăn tôi bước tới vùng xám xịt trong những
năm tháng mưu sinh nghiệt ngã.
Một người bạn gửi cho tôi các bộ
truyện Kim Dung in trước năm 75 (bản feuilleton). Gửi đã lâu, dịp Tết này nằm đọc
lai rai. Bây giờ, vừa nâng ly, vừa gõ phím tán nhảm chuyện đời qua kiếm hiệp
Kim Dung. Các bạn đọc Kim Dung qua bản dịch bộ mới (đã được tác giả nhuận sắc),
xin rộng lượng, đừng bắt bẻ vì tôi dùng nội dung, cũng như ngôn ngữ trong bản dịch
feuilleton cũ kỹ trước năm 75. Thú thiệt, các bản dịch mới tôi cũng chỉ đọc lướt
qua, lướt qua rất nhanh vì không đủ can đảm đọc hết. Tôi chọn bản dịch feuilleton
vì:
Dù nội dung bất toàn, nhưng đó là
sự bất toàn đầy hấp dẫn, như bàn thắng “bàn tay của Chúa” của Maradona trong trận
đấu chung kết World Cup năm nào. Trọng tài không thể dừng trận đấu để xem chiếu
chậm lại, và quyết định. Bất toàn là sai lầm tự nhiên của con người (miễn là
không cố ý), đã tạo ra bàn thắng đầy kịch tính. Truyện feuilleton cũng thế.
Tán nhảm chuyện đời qua truyện
Kim Dung feuilleton, cũng là sống lại một phần ký ức của thế hệ tôi, một thời
đi đọc báo chùa ở các tiệm hớt tóc, rồi hồi hộp, mong đợi, chiều hôm sau báo
ra.
Tôi thích bản dịch bất toàn, gấp
gáp, đầy ngẫu hứng của Hàn Giang Nhạn, nhất là với Tiếu ngạo giang hồ và Lộc Đỉnh
Ký. Trong bài kế tiếp, tôi sẽ nói về bút pháp đầy chất “giang hồ máu lửa”
của Hàn Giang Nhạn.
Đầu năm con Ngựa, khai bút thế
này là quá đủ. Con bà nó! Chúc các bạn cả năm “Đại công cáo thành”
Vũ Thế Thành
304Đen – Llttm - sgtc
No comments:
Post a Comment