Kiếm Hiệp Kim Dung Ở Chợ Lớn Qua Ngòi Bút Hàn Giang Nhạn - Vũ Thế Thành

 

Kiếm hiệp Kim Dung ở Chợ Lớn qua ngòi bút Hàn Giang Nhạn

Hàn Giang Nhạn bước vào lĩnh vực dịch kiếm hiệp từ giữa thập niên 50, cùng thời với các dịch giả khác như Từ Khánh Phụng, Phan Cảnh Trung,… Riêng kiếm hiệp Kim Dung, ông dịch 7 bộ, trong đó 2 quyển: Tiếu Ngạo Giang Hồ và Lộc Đỉnh Ký đã đưa Hàn Giang Nhạn trở thành dịch giả đầy “máu me” kiếm hiệp nhất.

Vũ Thế Thành

 

Trước đó các bộ kiếm hiệp viết feuilleton ở Hương Cảng, sau đó xuất bản thành sách. Các dịch giả Việt Nam mua sách và dịch đăng từng ngày trên nhật báo. Chỉ đến hai bộ Tiếu Ngạo Giang Hồ và Lộc Đỉnh Ký, Hàn Giang Nhạn mua bản quyền của tờ Minh Báo, dịch feuilleton sát nút, hôm trước báo đăng ở Hương Cảng, hôm sau vận chuyển máy bay, được dịch và đăng ở Sài Gòn. Tiếu Ngạo Giang Hồ khởi đăng năm 1967, và kế đó là Lộc Đỉnh Ký, với dịch giả duy nhất là Hàn Giang Nhạn. Khoảng 11 nhật báo ở Sài Gòn đặt mua bài dịch hàng ngày, đủ thấy sức lan tỏa của kiếm hiệp Kim Dung thế nào. Riêng Cô gái Đồ Long nổi tiếng đâu thập 60 có được dịch feuilleton, hôm trước Hương Cảng, hôm sau Sài Gòn thì tôi không biết chắc.

Văn dịch của Từ Khánh Phụng và Phan Cảnh Trung khá mẫu mực và nghiêm túc, chứ không nhuốm giang hồ như Hàn Giang Nhạn. Một vài bài báo nói, Khi báo từ Hương Cảng vừa về tới Sài Gòn buổi sáng, Hàn Giang Nhạn đi đi lại lại trong phòng và dịch ứng khẩu. Thư ký ghi chép luôn trên giấy pelure mỏng, lót giấy than 10 bản. Mang về tòa soạn, biên tập qua loa rồi ra nhà in luôn. Tác giả Kim Dung viết feuilleton đã ngẫu hứng, người dịch còn ngẫu hứng hơn. Chữ nghĩa hình thành đột phá, không có thời gian suy nghĩ để trau chuốt chữ nghĩa.

Danh tiếng của Hàn Giang Nhạn lên cao một phần nhờ dịch độc quyền hai bộ này, nhưng phần lớn là do khả năng dịch ngẫu hứng, rất “tay chơi” của ông. Nhiều câu dịch của ông như: Con mẹ nó, Cút con bà mày đi, Đại công cáo thành”,… đã trở thành tiếng lóng ở thời bọn tôi.

Không khó để nhận ra,  Hàn Giang Nhạn thường để nguyên cụm từ Hán Việt (khi cần thiết), khiến người đọc có cảm giác câu chuyện rất…Tàu., chẳng hạn “hồ ngôn loạn ngữ”, Ô hô ai tai”,..

Có khi ông dùng từ Hán Việt giọng văn hơi cổ, ngày nay ít ai dùng, nhưng người đọc trong nước như tôi vẫn có thể hiểu được.

Khi Lệnh Hồ Xung đang bị sư phụ “cấm túc” trên đỉnh núi, tình cờ gặp sư tổ Phong Thanh Dương chỉ bảo kiếm pháp, thì Điền Bá Quang xuất hiện, thỉnh thỉnh xuống núi theo lệnh của Bất Giới hòa thượng, nhưng bị LHX đánh bại. “Hắn thấy ĐBQ bị đại đại bại rồi hộc máu tươi thì không khỏi sinh lòng lân tuất” – Tôi hiểu lân tuất là lòng thương hại, thương xót.

Lại có những từ, chưa hẳn là Hán-Việt được HGN đặt vào bối cảnh câu văn nghe rất lạ. Chẳng hạn, LHX trêu ghẹo Doanh Doanh, nhưng lại ngụy biện, nói lái qua nghĩa khác. Doanh Doanh hiểu ý, nên mắng. “ Ngươi nói 3 câu, hết hai câu là điên đảo rồi.

Hay có đoạn, Doanh Doanh dạo khúc nhạc, nhưng tình ý bất ổn, dây đàn bị đứt mấy lần, bèn đổ thừa do LHX quấy nhiễu. LHX thực ra ngồi yên như gỗ. Nghe thế nói thầm:” Cô ta nổi lòng hươu dạ vượn rồi quay ra trách mình”.

Hai từ “điên đảo” và “lòng hươu dạ vượn” dùng trong bối cảnh này nghe rất lạ, nhưng người đọc vẫn hiểu. Tôi không biết nguyên văn chữ Hán thế nào, nhưng Hàn Giang Nhạn dịch thế này nghe lạ tai, hấp dẫn và buồn cười.

Nội dung “Tiếu Ngạo giang hồ” phong phú, ly kỳ, ít đùa giỡn, trừ những đoạn “Đào Cố lục tiên” hài hước, nhưng đôi khi Kim Dung lạm dung quá đáng. Dù vậy trong truyện cũng có vài câu chửi thề nhẹ. Trưởng môn phái Hành Sơn, Mạc Đại hơi phóng khoáng, ngầm ý xúi LHX lấy Doanh Doanh của ma giáo, ông ta sẽ đi dự đám cưới… “ Còn mẹ nó, sợ cóc gì!” (câu chửi thề này, mới đây nghe quen quen).

Nói về chửi thề thì Lộc Đỉnh Ký mới thực sự là đỉnh cao, và Hàn Giang Nhạn dịch cũng rất táo bạo, chơi xả láng. Hãy nghe Vi Tiểu Bảo thóa mạ Mao Thập Bát lúc ở Dương Châu:

“…Mẹ kiếp! ta là quân chó để thì ngươi cũng là quân chó lộn giống. Con bà nó! Cả họ xa họ gần ông tổ tiên thập bát đại nhà ngươi”

Vi Tiểu Bảo không chỉ chửi “Con bà nó” mà còn rất nhiều biến thể hài hước khác mỗi khi gặp chuyện không vừa ý hoặc khi đang nịnh bợ ai đó. Mang đậm chất bình dân Nam Bộ thập niên 60-70, rất hợp với tính cách vô lại, hợm hĩnh của Vi Tiểu Bảo trong môi trường kỹ viện, trong triều đình, hay giữa ba quân.

Có thể ngày nay người ta đọc bản nhuận sắc, với bản dịch Việt ngữ, văn chương trau chuốt hơn, hợp lý hơn. Nhưng với thế hệ bọn tôi, Hàn Giang Nhạn có thể không phải là người dịch chuẩn mực nhất, nhưng ông không chỉ dịch chữ, mà còn “nhập vai” vào các nhân vật để nói.

Kiếm hiệp Kim Dung thuộc về giang hồ Trung Hoa, nhưng qua Hàn Giang Nhạn, bản dịch khiến độc giả như thể đang ngồi trong tửu quán ở Chợ Lớn, nghe giang hồ Kim Dung nói tiếng lóng Sài Gòn.

Vũ Thế Thành